Jak właściwie przygotować podręczną apteczkę na zimowe ferie?

Ferie zimowe to czas wyczekiwanego odpoczynku, aktywności na świeżym powietrzu i rodzinnych wyjazdów — w góry, na narty czy na zimowe spacery. Śliski, zamarznięty grunt, niskie temperatury oraz intensywniejszy wysiłek fizyczny sprawiają jednak, że drobne dolegliwości i urazy mogą pojawić się niespodziewanie. Odpowiednio przygotowana podręczna apteczka pozwala szybko zareagować w nagłych sytuacjach, zmniejszyć ryzyko powikłań i zapewnić sobie poczucie bezpieczeństwa, niezależnie od miejsca wypoczynku. Warto więc jeszcze przed wyjazdem poświęcić chwilę na jej skompletowanie, dostosowując zawartość do zimowych warunków oraz planowanych aktywności.

Najczęstszą kontuzją w okresie zimowym są stłuczenia i zwichnięcia, które są efektem upadków czy to na oblodzonej nawierzchni, czy upadkami na stoku podczas białego szaleństwa. W przypadku zwykłych stłuczeń najczęściej wystarczające są maści i żele z substancjami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi, takimi jak diklofenak, ibuprofen i etofenamat. Jeśli pojawia się dodatkowo opuchlizna, lekiem pierwszego wyboru jest octanowinian glinu, który wykazuje także działanie ściągające i lekko przeciwbólowe oraz przeciwzapalne. W przypadku sińców, sprawdzają się preparaty oparte na wyciągu z arniki górskiej oraz z wyciągiem z kasztanowca. Gdy dojdzie do zwichnięcia lub złamania, trzeba pamiętać w pierwszej kolejności, aby uszkodzony staw/złamanie usztywnić w miarę możliwości. Nie wskazane jest również samodzielne nastawianie zwichniętego stawu, gdyż może to spowodować uszkodzenie panewki stawowej i jedynie pogorszy to stan pacjenta.

Jeśli leki działające zewnętrznie nie przynoszą pożądanej ulgi, warto zaopatrzyć się również w leki doustne o takim profilu działania. Najbezpieczniejszą i najbardziej przebadają substancją przeciwbólową jest paracetamol – może być on stosowany już u dzieci, a nawet u kobiet w ciąży, trzeba jednak pamiętać, że nie ma on działania przeciwzapalnego. Przeciwzapalne działanie maja za to m.in. ibuprofen, diklofenak i ketoprofen – są to silniejsze leki przeciwbólowe, z czego najsilniejszym z nich jest ten ostatni. W przypadku tych leków, czyli leków typu NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych) trzeba pamiętać, aby zażywać je po posiłku (mają drażniące działanie na  śluzówkę żołądka) oraz nie przekraczać zaleconej ich dziennej dawki – jej przekroczenie nie zwiększy efektu ich działania, a jedynie pogłębi działania niepożądane.

Wszystkie wymienione w tam akapicie substancje mają też działanie przeciwgorączkowe.

Okres jesienno-zimowy to oczywiście czas, w którym jesteśmy bardziej narażeni na infekcje dróg oddechowych, a częsta zmiana temperatur i przemarznięcie tylko sprzyjają takim zdarzeniom. Aby im zapobiec dobrze jest zadbać o wzmocnienie odporności. Podstawą jest suplementowanie witaminy D3, gdyż niemal wszyscy w tym okresie cierpimy na jej niedobór. Trzeba pamiętać, by dobrać właściwą jej dawkę do pacjenta, natomiast dla dorosłej, zdrowej osoby minimalna zalecana dzienna dawka to 4000 jednostek międzynarodowych (IU). W sytuacjach dużego osłabienia odporności można również włączyć preparaty z jeżówki purpurowej (zalecam leki, nie suplementy) oraz preparaty z czarnego bzu. Coraz większą popularnością cieszą się również preparaty oparte na laktoferynie i β-glukanach – dobrze udokumentowane badania pokazują, że substancje te zmniejszają częstotliwość występowania infekcji dróg oddechowych, wzmacniają odporność wrodzoną (glukany) i działają bakteriostatycznie (laktoferyna).

Nasza skóra zimą narażona jest na działanie trudnych warunków atmosferycznych – zarówno skóra twarzy, jak i dłoni. Poniżej link do artykułu, który wyczerpująco opisuje składniki, które powinny występować w kremach do stosowania zimą zarówno na twarz, jak i na ręce.

Pielęgnacja skóry zimą – jak chronić barierę skórną w okresie mrozów? | Aptego.pl

Podstawą każdej, nie tylko zimowej apteczki są preparaty do dezynfekcji ran – odpowiednie zajęcie się skaleczeniami czy ranami otwartymi zapobiega wdawaniu się zakażenia oraz skracają czas ich gojenia się. Substancją pierwszego wyboru w przypadku dezynfekcji jest oktenidyna, dobrze przebadany i skuteczny jest także kwas podchlorawy. Istotne jest, żeby pamiętać, aby substancja do dezynfekcji znajdowała się  na skaleczeniu co najmniej minutę – wówczas efekt jej działania jest najlepszy. Dobrym wyborem są także maści i żele z jonami srebra o działaniu bakteriobójczym i bakteriostatycznym. Warto także pamiętać o zabraniu plastrów, gazików, przylepców oraz opaski uciskowej, która będzie przydatna, jeśli potrzebne będzie usztywnienie lub przymocowanie opatrunku.

W podręcznej apteczce warto uwzględnić także preparaty, które mogą okazać się pomocne w nagłych, ale dość częstych sytuacjach zdrowotnych podczas zimowych wyjazdów. Jedną z nich są objawy infekcji dróg moczowych, które mogą pojawić się na skutek wychłodzenia organizmu. W takiej sytuacji pomocne bywają preparaty zawierające furazydynę lub D-mannozę, a także produkty wspierające diurezę i wypłukiwanie bakterii z dróg moczowych.

Warto również mieć pod ręką krople lub spray do nosa. Preparaty z izotoniczną lub hipertoniczną wodą morską pomagają oczyścić śluzówkę i zmniejszyć jej obrzęk, natomiast krótkotrwale stosowane leki obkurczające naczynia krwionośne mogą przynieść szybką ulgę w przypadku nasilonego kataru. Należy jednak pamiętać, by nie stosować ich dłużej niż 3–5 dni, aby uniknąć polekowego nieżytu nosa.

Kompletując apteczkę na zimowe ferie, nie można zapominać o lekach przyjmowanych na stałe, najlepiej w ilości wystarczającej na cały wyjazd plus kilka dni zapasu. Dobrym nawykiem jest również spisanie ich nazw i dawek – może to być istotne w razie konieczności skorzystania z pomocy medycznej.

Dla własnego bezpieczeństwa warto mieć zapisane podstawowe numery alarmowe, w tym numer ogólny 112, a w przypadku wyjazdów w góry także numery ratunkowe GOPR (601 100 300) i TOPR (601 100 300) lub aplikację „Ratunek”. Dobrze przygotowana apteczka i podstawowa wiedza medyczna nie zastąpią profesjonalnej pomocy, ale mogą znacząco ograniczyć skutki nagłych zdarzeń i zwiększyć komfort oraz bezpieczeństwo zimowego wypoczynku.

Źródła:

• Fuller, R., & Stephens, J. M. (2010). Diclofenac in the treatment of pain and inflammation. Expert Opinion on Pharmacotherapy, 11(7), 1227–1240.
• Ong, C. K. S., Lirk, P., Tan, C. H., & Seymour, R. A. (2007). An evidence-based update on nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Clinical Medicine & Research, 5(1), 19–34.
• Graham, G. G., et al. (2013). Mechanisms of action of paracetamol. American Journal of Therapeutics, 20(2), 189–201.
• Martineau, A. R., et al. (2017). Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections. BMJ, 356, i6583.
• Woelkart, K., et al. (2008). Echinacea for preventing and treating the common cold. Planta Medica, 74(6), 633–637.
• Rondanelli, M., et al. (2020). Immunomodulatory effects of beta-glucans. Nutrients, 12(3), 699.
• Kell, D. B., & Pretorius, E. (2014). The role of lactoferrin in iron metabolism and immune function. BioMetals, 27(5), 857–874.
• Kramer, A., et al. (2018). Octenidine dihydrochloride for antisepsis. Skin Pharmacology and Physiology, 31(2), 90–100.
• Lineaweaver, W., et al. (1985). Topical antimicrobial toxicity. Archives of Surgery, 120(3), 267–270.
• Wagenlehner, F. M. E., et al. (2018). Uncomplicated urinary tract infections. Nature Reviews Disease Primers, 4, 18014.

Materiały publikowane w aplikacji ApteGo mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. W żadnym wypadku nie zastępują konsultacji z lekarzem, farmaceutą lub inną osobą wykonującą zawód medyczny. Przed podjęciem decyzji mogącej mieć wpływ na Twoje zdrowie, skonsultuj ją z profesjonalistą medycznym, który uwzględni Twoją indywidualną sytuację zdrowotną